|
|
|
Wortel en stok
Om de kosten te beheersen, en de belangen van specialist en ziekenhuis meer gelijkgericht te krijgen, werd de honorarium lumpsum voor de specialisten ingevoerd. Beperking van het open einde voor de specialisten deed de wachtlijsten ontstaan. De ziekenhuizen werden nog steeds betaald voor FB parameters, en er kwamen wachtlijstgelden. En wat leverden de ziekenhuizen en specialisten? Veel FB-parameters en … wachtlijsten.
In een volgende fase werden de specialisten 100% betaald voor DBC’s met een open einde en de ziekenhuizen werden ook betaald voor DBC’s, dat wil zeggen voor 30% ”echt” (B segment), maar voor het grootste deel (70%, A segment) “ ter dekking” van de aloude FB parameters.
En wat leveren de specialisten en ziekenhuizen? Vooral veel DBC’s (de specialisten zijn toch leidend in het zorgproces) met daarbij weer het potentiële knellen van de FB beperkingen voor het ziekenhuis.
Nu gaan we over op DOT, en in de toekomst zullen specialist en ziekenhuis worden betaald voor afgeleide zorgproducten. Wat zullen de specialisten en ziekenhuizen dan gaan leveren?
Wat we steeds missen in dit verhaal is de patiënt of klant, vooral waar die het meeste baat bij heeft. En vervolgens dat we daar ook voor gaan betalen. Derhalve niet betalen voor verrichtingen, FB-parameters of DBC’s, maar voor winst in gezondheid en welbevinden. Dus: betalen voor de kwaliteit van de uitkomst, het resultaat van de geleverde zorg bij de patient!. Is dat niet precies wat Porter ook bepleit in ‘Redefining Health Care’, het boek dat zo veelvuldig geciteerd wordt door beleidsmakers?
Vanwege uit de hand lopende kosten wordt er weer bezuinigd. Omdat we in Nederland de uitgaven aan zorg rekenen tot de collectieve uitgaven, is het streven deze uitgaven te beheersen alleszins begrijpelijk. Dat de overheid dit doet middels generieke kortingen, is een ander verhaal.
De overheid vraagt om kwaliteit, maar doet geen enkele poging kwaliteit (= bevordering van gezondheid en welbevinden) te stimuleren. Enerzijds laat zij na helder te definiëren wat zij onder kwaliteit verstaat (NB: het project Zichtbare Zorg is gek genoeg uitgedraaid op een enorme tsunamie van procesindicatoren), anderzijds tracht men de uitgaven in de ziekenhuiszorg te beperken met generieke kortingen op de ziekenhuisomzet en ondoorzichtige kortingen op specialistenhonoraria. Daarbij rekening houden met verschillen in geleverde kwaliteit en “gezondheidswinst per Euro” (Porter) is daarbij nog steeds niet aan de orde.
Wie vraagt om vrede, maar betaalt voor soldaten, krijgt veelal soldaten.
Wie vraagt om kwaliteit, maar bezuinigt zonder de gewenste uitkomsten te beschrijven, krijgt vooral ongewisse en ongewenste uitkomsten.
|
|
|
|
|
Van politieke keuze naar buzz-woord
Het begrip marktwerking heeft in Den Haag zijn kracht verloren. Waar het eerst stond voor het stimuleren van innovatie en ondernemerschap 'voor een betere kwaliteit' is het nu synoniem met 'kostenbeheersing' en ‘out of control’ zijn.
Als een begrip niet meer is geworden dan een buzz-woord voor de camera zal je er ook alles mee kunnen doen. Zoals het je uitkomt.
In de afgelopen regeerperiodes is een stelsel uitgewerkt met duidelijke taken en verantwoordelijkheden, bv. de zorgverzekeringswet. Zorg moet gecontracteerd worden in termen van volume, kwaliteit, toegankelijkheid voor iedereen en helder zicht op kwaliteit.
Een systeem waar lang over is nagedacht. Marktwerking is een logische vervolgstap in een reeks van ontwikkelingen. Het begin ligt bij de ‘uitvinding’ van het ziekenfondsstelsel destijds door de ‘nazi bezetters’.
Het komt kennelijk nu niet meer uit dat het veld gaat werken zoals eerder politiek bedacht is: eigen verantwoordelijkheid en minder centrale bemoeienis. Toegegeven dat ieder in de nieuwe verhoudingen moet ingroeien en dat een aantal (systeem) randvoorwaarden nog niet zijn uitgewerkt. Randvoorwaarden overigens waar de verantwoordelijkheid grotendeels is belegd bij (semi)overheidsinstellingen.
De switch naar centralisme en beheersing is des te pijnlijker omdat het de werkvloer, het management en de beleidsmakers in de gezondheidszorg nu feitelijk diskwalificeert. Om nog maar te zwijgen over de patient; wel een grote groep kiezers. Gezondheidszorg zal opnieuw een verkiezingsthema worden.
Laten we eens om ons heenkijken; is marktwerking zo slecht?
Neem nu Colombia, een land waar recht-toe-recht-aan voor marktwerking is gekozen. Een land met een slecht imago. Een relatief kleine groep ‘boeven’ in de markt van drugs en geweld in een land van ruim 43 miljoen inwoners bepalen het beeld. Boeven die oorspronkelijk diverse sociale en politieke keuzes maakten. Die komen nu echter niet meer zo goed uit.
Ook in de gezondheidszorg is voor marktwerking gekozen. Door een systeem van sociale verzekeringen is zorg voor vrijwel elke inwoner inmiddels toegankelijk en betaalbaar. De contractering van de zorg is geprivatiseerd, onafhankelijke instituten zien toe.
Op vele fronten wordt gewerkt aan verbetering van de kwaliteit van leven. Inmiddels kan er weer gereisd worden door het land, functioneren onderwijs, zorg en de economie. De Colombiaanse peso is in waarde gestegen. Het imago van onveiligheid klopt grotendeels niet meer.
Klinkt mooi. De cultuur van het land is echter nog niet meegegroeid. Je kunt eigenlijk alleen op je ‘familiekring’ vertrouwen. Veel bureaucratie, zorg die niet geleverd word door niet afgegeven machtigingen met bijbehorende rechtszaken, hoge kosten van de uitvoering, uitgeknepen tarieven voor de werkers in de zorg. Daarnaast is de corruptie gebleven.
Het gevolg is een onvrede in brede lagen van de bevolking: de gezondheidzorg is een verkiezingsthema geworden.
Twee landen met een geheel verschillende historie en zorgstelsels die nog niet eens zoveel verschillen. De redenen dat zorg een verkiezingsthema is geworden verschillen wel:
In Colombia is de patiënt ontevreden en de aanbieder van zorg: de verbetering kan daarmee een duidelijk focus krijgen. En dit levert weer een toegevoegde waarde voor de patient omdat de markt gaat werken.
In Nederland is vooral de overheid en politiek ontevreden omdat de markt niet zou werken. Keuzes worden in het licht van beheersing gezien.
In beide landen is nog een lange weg te gaan.
Hopelijk wordt toegevoegde waarde voor de patiënt in Nederland geen buzz-woord.
|
|
|
|
|
|
