Er was eens een stad met een flink aantal bakkerijen, die verschillende soorten brood verkochten. De bakkerijen kochten graan van boeren uit de omtrek, en betaalden een vaste prijs per zak graan, die wel verschilde per soort graan. De brood- en graanprijzen werden jaarlijks door het stadsbestuur vastgesteld. Iedere bakkerij had een vaste groep boeren die aan de bakkerij leverden. Deze boeren werkten vaak samen naar soorten graan die ze verbouwden, en soms waren ze verenigd in een soort coöperatie. Er was zelfs een enkele bakkerij, die boeren in dienst had.
Zoals dat gaat, ging het ook hier: de bakkers probeerden zoveel mogelijk brood te verkopen, en de boeren zakken graan. De bakkers probeerden steeds lekkerder en gezonder broden te bakken, en de boeren probeerde steeds beter en meer graan te verbouwen (en te verkopen). Uiteraard deed de ene bakkerij beter zaken dan de ander en verkocht meer en beter brood dan de ander, en datzelfde gold voor de boeren. En hoewel het niet met zekerheid gezegd kon worden, leek het er soms op, dat de beste boeren vaak leverden aan de beste bakkers.
Iedereen zou zo gelukkig geweest zijn, ware het niet dat:

• Het stadsbestuur jaarlijks een broodbudget vaststelde.
• Ergens halverwege het volgend jaar het stadsbestuur vaststelde dat het voor het vorig jaar vastgestelde broodbudget was overschreden, en dat de bakkers en de boeren het boven het broodbudget (en door burgers) betaalde bedrag moesten terugbetalen.
• Daarbij werd iedere bakkerij naar verhouding van zijn omzet evenveel gekort; hoe meer omzet, hoe meer korting.
• De korting voor boeren was ingewikkelder: per soort graan verschilde de korting, zodat de korting voor de verschillende (groepen) boeren nogal verschillend kon uitvallen.

Dit alles gaf natuurlijk veel aanleiding tot bezwaar, gemor en verwijten over en weer, maar het stadsbestuur had zich nu eenmaal tot doel gesteld binnen het broodbudget te blijven, waarbij het niet wilde besluiten bepaalde soorten brood wel, en andere soorten niet te vergoeden.

Vraag voor de lezer:
Wat zouden de bakkers, boeren en stadsbestuur nu kunnen doen om uit deze situatie te geraken?
Daarbij gelden de volgende spelregels:

• De bakkerijen weten pas het volgende jaar voor hoeveel zij dit jaar samen hebben verkocht ;
• De bakkerijen mogen onderling geen afspraken maken om hun omzetten (of marktgebied) met elkaar af te stemmen op het totale broodbudget;
• Het geld dat burgers aan brood besteden in een andere stad telt wel mee voor het budget;
• De duurste kunstmest komt volgend jaar in het budget van de bakkers.